Aanleiding voor het masterplan is het verwachte tekort van bèta’s en technici in de komende jaren, wat mede het gevolg is van de pensionering van babyboomers. Ook zou het onderwijs beter moeten aansluiten op de vraag van de industrie. Voor de realisatie van beide doelen benoemt het masterplan vier thema’s die de komende tien jaar gerealiseerd moeten worden. Zo moet het aantal techneuten dat gaat werken in de topsectoren groeien en de afstemming tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeteren. Ook moeten technici beter gebonden worden door ze zich continu te laten ontwikkelen en moeten de Topsectoren interessanter worden voor internationale talenten.

Voor de realisatie van de thema’s zijn de industrie en de overheid samen verantwoordelijk. Daarnaast onderstreept het Masterplan het belang van maatschappelijke acceptatie van techniek. Iedere Nederlander zou basale kennis van natuur en techniek moeten hebben. Deze kennis is van belang voor de noodzakelijke innovaties. Ook draagt deze kennis bij aan een gezondere leefstijl, en daarmee aan een gezondere maatschappij.

Het Masterplan Bèta & Technologie bouwt voort op de bestaande plannen van de topsectoren om talent aan zich te binden. Voor de realisatie dienen de topsectoren, het onderwijs en de overheid zich de komende tien jaar te verplichten tot de uitvoering van het plan. Voor de topsectoren houdt dit in dat gemeenschappelijke elementen van de individuele sectorplannen op elkaar afgestemd en samen uitgevoerd worden. Daarnaast dienen de bedrijven in de topsectoren zich duidelijk te positioneren als aantrekkelijke werkgevers die het personeel de gelegenheid bieden zich continu te ontwikkelen. Zo maken bedrijfsbeurzen voor techniekstudenten, aandacht voor techniek op basisscholen, en uitbreiding van de bestaande vakcolleges deel uit van het plan.

Als vervolg op de overhandiging gaat de stuurgroep van het Masterplan, in nauwe samenwerking met onder meer het Platform Bèta Techniek en de Groene Kennis Coöperatie, in het voorjaar van 2012 aan de slag met de uitvoering van het plan. Deze uitvoering vindt plaats in afstemming met de human capital agenda’s van de topsectoren.

Download het Masterplan (pdf) >>

De jaarlijkse €30 miljoen vormt een derde van de totale investeringsintentie van de chemische industrie in publiek-private samenwerkingen (waarin bedrijven samenwerken met onderzoeksinstituten zoals universiteiten). Grote chemiebedrijven zijn van plan jaarlijks €60 miljoen in dit type onderzoek te steken. Volgens de Topsector Chemie vormt het bedrag slechts het topje van de ijsberg. De werkelijke ambitie zou veel groter zijn, iets wat duidelijk wordt wanneer de overheid haar plannen voor de topsectoren concretiseert.

De Topsector Chemie benaderde de chemiebedrijven omdat momenteel namens de industrie het innovatiecontract wordt opgesteld. Hierin maakt de chemie duidelijk aan welke innovaties zij werkt en hoe deze door overheid, bedrijfsleven en wetenschap gerealiseerd moeten worden. Naast een indicatie van de geplande investeringen beschrijft het innovatiecontract hoe kennisinstellingen en bedrijven het beste kunnen samenwerken en hoe kennis omgezet kan worden in verkoopbare producten.

De toegenomen investeringsintentie komt voort uit de ambitie om de concurrentiekracht, economische activiteiten en bijdrage van de chemie aan de Nederlandse welvaart op een hoog niveau te brengen en te houden. Om dat te doen wil de chemie excelleren in kennis over moleculen en chemische processen, en deze kennis omzetten in slimme en duurzame economische activiteiten. Het innovatieonderzoek wordt gerealiseerd via zogeheten Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s). Deze TKI’s zorgen via fundamenteel onderzoek voor nieuwe technologieën en de vermarkting hiervan.

Begin 2011 is de chemie uitgeroepen tot een van de negen topsectoren, gebieden die de overheid steunt met geld en diensten vanwege hun potentie. De Topsector Chemie heeft zichzelf tot doel gesteld om in de komende decennia een leidende positie op te bouwen op de gebieden van groene chemie en van slimme materialen. In juni 2011 werden deze ambities gepresenteerd met de actieagenda New Earth, New Chemistry.

Download de actieagenda New Earth, New Chemistry

TA-Biomass
Op dit moment wordt veel onderzoek verricht aan de omzetting van biomassa in duurzame brandstoffen, chemicaliën en energie. Ondanks de grote progressie die op het gebied van biomassavalorisatie wordt geboekt, staat de wetenschap voor nog veel uitdagingen. Hoewel bioraffinaderijen steeds meer realiteit worden, moeten er nog de nodige stappen worden gezet om tot een volledige valorisatie van biomassa (rest)stromen te komen voor de vervaardiging van hoogwaardige producten. Hiertoe dienen sterk geïntegreerde bioraffinaderijen te worden ontwikkeld die volledig geoptimaliseerd zijn wat betreft energie-efficiëntie en grondstofgebruik. De belangrijkste technologische barrières om in de toekomst de volledige potentie van bioraffinage te kunnen benutten, liggen op het gebied van de ontwikkeling van (bio)katalysatoren, de karakterisatie van biomassastromen en conversieprocessen en de ontsluiting en fractionering van biomassa.
Het TA-Biomass richt zich op de volgende onderwerpen:

• moeilijk converteerbare feedstocks,
• N-verbindingen;
• furaanchemie;
• chirale moleculen en;
• terpenen.

TA-Low Energy Routes
Via de thema’s richt deze TA zich op het verbeteren van de drie meest energieintensieve chemische processen en de betreffende (katalytische) omzettingen. De processen samen zijn verantwoordelijk voor 70% van het energieverbruik van de Nederlandse chemische industrie. Het grootste deel van de energie die deze processen ingaat, komt niet in de producten terecht, maar verlaat de reactor als warmte of als (ongewenste) bijproducten. Hoewel een deel van de warmte en/of bijproducten wordt benut, is er toch sprake van ernstige inefficiëntie. Slimme combinaties van grondstoffen en katalysatoren kunnen de processen efficiënter maken, waarbij bijvoorbeeld het aantal processtappen wordt verminderd en bijproducten en energie-intensieve scheidingen worden vermeden.
Het TA-Low Energy Routes programma omvat drie thema’s:

• Selectieve oxidatie;
• Stikstof-activering;
• Alkaan-activering / (stoom)kraken.

TA-Syngas
Het TA-Syngas programma heeft tot doel om katalytische conversie van grondstoffen, via syngas, naar voor de chemische industrie relevante tussenproducten te bewerkstelligen. Na overleg met een aantal relevante industriële partijen zijn de volgende producten geïdentificeerd: lagere olefinen (C2, C3, en mogelijk C4) en de overeenkomstige alcoholen. De alcoholen kunnen als zodanig worden gebruikt of worden omgezet naar olefinen middels beschikbare procestechnologie.
Het TA-Syngas programma kent de volgende thema’s:

• Omzetting van syngas naar lagere olefinen of alcoholen middels heterogene katalyse;
• Omzetting van syngas naar tussenproducten middels nieuwe routes;
• Geïntegreerde omzetting van biomassa naar tussenproducten via syngas;
• Afvang en hergebruik van CO2.

TASC
Om het innovatie- en valorisatiepotentieel te maximaliseren, is het programma zo opgezet dat het de kruisbestuiving tussen de fundamentele wetenschap, analytische technologieën en toepassingsgebieden bevordert en faciliteert.
TASC omvat vier afzonderlijke technologiegebieden:

• Low Energy Routes to Bulk Chemicals (TA-Low Energy Routes;
• Eco-efficient Use of Biomass for Bulk and Fine Chemicals Production (TA-Biomass);
• Syngas, a Switch to Flexible New Feedstock for the Chemical Industry (TA-Syngas);
• Comprehensive Analytical Science and Technology (TA-COAST).

Voor meer informatie, zie www.nwo.nl/tasc

Binnen ACTS is publiekprivate samenwerking een vereiste, wat ook gaat gelden voor de nieuwe programma’s. De samenwerkingsverbanden zullen in het nieuwe TASC-programma echter kleiner en flexibeler zijn, met een sterke focus op de toepasbaarheid van innovaties.

De vier voorlopige Technology Area´s die komend najaar verder uitgewerkt gaan worden zijn:

1. Low Energy Routes to Bulk Chemicals
2. Eco-efficient Use of Biomass for Bulk and Fine Chemicals Production
3. Chemical intermediaries on the basis of biomass
4. Comprehensive Analytical Science and Technology (COAST)

De subsidierondes voor de TASC´s wordt naar verwachting geopend tijdens het ACTS symposium op 12 januari 2011. Kijk voor meer informatie op de ACTS website: www.nwo.nl/acts.

Lees bericht in Limburgse courant >>